watch video
min

Odra jako korytarz ekologiczny

Rzeka Odra to druga, pod względem wielkości, rzeka w Polsce. Zaszczytne pierwsze miejsce zajmuje Wisła.

27 kwietnia 2011

Odra wypływa w Górach Odrzańskich, na wysokości 634 m.n.p.m. Przecina granicę Polski płynąc Bramą Morawską na północ. Swój bieg kontynuuje przez nizinę Śląską, w kierunku północno-zachodnim.

Na tym odcinku zasilają liczne dopływy: Mała Pieniawa, Nysa Kłodzka, Oława, Ślęza, Bystrzyca, Widawa, Kaczawa, Barycz, Bóbr i Nysa Łużycka. Od ujścia Nysy Łużyckiej, na długości 179 km płynie jako rzeka graniczna między Polską, a Niemcami. Tu łączy się z dwiema niemieckimi rzekami- Sprewą i Hawelą. Największy dopływ, Wartę, Odra przyjmuje na obszarze Pradoliny Toruńsko-Eberswaldziej. Płynąc dalej, mija tzw. Żuławy Cedyńskie i lasy Puszczy Piaskowej i skręca na północny-wschód. Pokonuje wzniesienia Pojezierza Zachodniopomorskiego, by na 702 km swojego biegu dotrzeć do Widuchowej. Następnie rozdziela się na Odrę Wschodnią (główny nurt) i Odrę Zachodnią1. Odra kończy swój bieg, gdy wschodnia odnoga uchodzi do Zalewu Szczecińskiego, zachodnia do Jeziora Dąbie.

Odra łączy w sieć atrakcyjne przyrodniczo, rozproszone obszary ze wszystkich stref krajobrazowych, od górskich pasm na południu, po wybrzeże Bałtyku na północy, obszar Niemiec na wschodzie, z zachodnią częścią Polski.

Dolina Odry wchodzi w skład dziewięciu jednostek fizjograficznych o randze mezoregionów, wyróżnianych m.in. na podstawie typu koryta, jego krętości, szerokości dna doliny i charakteru zboczy dolinnych. Te mezoregiony to: Kotlina Raciborska, Pradolina Wrocławska, Obniżenie Ścinawskie, Pradolina Głogowska, Kotlina Kargowska, Dolina Środkowej Odry, Lubuski Przełom Odry, Kotlina Freienwalde, Dolina Dolnej Odry.

Duża zmienność poziomów wody w Odrze uchroniła rzekę przed wykorzystaniem jej do działań rolniczych. Dolina i fragmenty rzeki więc dziś w mało zmienionym stanie. Ze względu na, obecne na jej brzegach, duże połacie lasów łęgowych, w jej obszarze znajduje się dobrze zachowany ekosystem doliny rzecznej. Jest on bogaty w różne gatunki zwierząt i roślin.

Tworzony przez Odrę korytarz ekologiczny jest ważnym szlakiem migracji roślin. Wykorzystują go przede wszystkim gatunki górskie, z Sudetów i Karpat, m.in. podrzeń żebrowiec (Blechnum spirant), ale i gatunki atlantyckie i subatlantyckie, dla których Odra jest często wschodnią granicą zasięgu. To także jedyny w Polsce obszar występowania gatunków śródziemnomorskich, kserotermicznych oraz halofilnych, które transportowane przez rzekę na północny-wschód. Znajdziemy tu gatunki nadzwyczaj rzadkie, figurujące na Czerwonej liście flory Polski. Ich występowanie jest wynikiem zasięgu geograficznego, jak i wzrastającego w kierunku zachodnim zasolenia z Bałtyku.

Odra to także korytarz ekologiczny dla ryb. Jest on podzielony na krainy rybne, których nazwy wywodzą się od gatunku przewodniego. Wyróżnia się krainę pstrąga, lipienia, brzany, leszcza, stynki. Na rozmieszczenie ryb w Odrze wpływ ma głównie, zmniejszające się z jej biegiem, zanieczyszczenie.

W dolnym biegu Odry bogactwo ryb jest wynikiem obecnych tam starorzeczy. Dzięki stojącej i znacznie czystszej niż rzeczna wodzie, bogatej roślinności i wyższej, w okresie letnim, temperaturze wody, starorzecza służą rybom jako środowisko życia oraz pełnią rolę tarlisk. także miejscem zimowisk, dają rybom schronienie, gdy czystość wód Odry pogarsza się. Do grupy ryb obecnych w wodach Odry należą m.in.: Minog rzeczny i strumieniowy, Jesiotr zachodni, Węgorz, Łosoś, Troć, Pstrąg potokowy, Tęczak, Sielawa, Lipień, Stynka, Szczupak, Strzebla potokowa, Strzebla błotna, Boleń, Piekielnica, Certa, Świnka, Ciosa, Różanka. Śliz, Sum, Miętus, Cierniczek, Głowacz, Bass, Okoń, Sandacz.

Dolina rzeki Odry to środowisko życia także ptaków. W dolinie rzeki gniazdują: zimorodek, brzegówka, brodziec piskliwy. Niestety większość terenów nadrzecznych wykorzystywana jest rolniczo, co nie sprzyja lęgowi. Wyjątek pod tym względem stanowią starorzecza. Odra pełni rolę lęgowiska, jest miejscem zatrzymania się ptaków w okresie przelotów oraz miejscem ich zimowania. W dolinie Odry występują m.in.: Bączek, Bocian biały, Łabędź krzykliwy, Płaskonos, Nurogęś, Trzmielojad, Kania czarna i rdzawa, Błotniak stawowy, Derkacz, Sieweczka rzeczna, Kszyk, Rycyk, dzięcioł zielonosiwy, i inne. Z badań przeprowadzonych w lasach nadodrzańskich na terenie Niemiec wynika, że dolina Odry jest jednym z najbogatszych siedlisk ptaków w Europie Środkowej.

Wywiad z Dominikiem Dobrowolskim nt Recykling Rejsu: wiadomosci24.pl

Małgosia Flejter

Społeczna koordynatorka wyprawy Recykling Rejs

logo miniatura miniaturaminiatura
miniatura miniaturaminiaturaminiatura
miniatura miniaturaminiaturaminiaturaminiaturaminiaturaminiatura